الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

392

الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )

سپس دليل اين تقاضا را چنين بيان مىكند : « ما به سوى تو بازگشت كرده‌ايم و از سخنانى كه سفيهان ما گفته‌اند كه شايسته مقام با عظمت تو نبود ، پوزش طلبيده‌ايم » ( * ( إِنَّا هُدْنا إِلَيْكَ ) * ) . « هدنا » از ماده هود ( بر وزن صوت ) به معنى بازگشت توأم با نرمى و آرامش است و به طورى كه بعضى از لغويين گفته‌اند ، هم بازگشت از خير به شر را شامل مىشود و هم از شر به خير را ( 1 ) ولى در بسيارى از موارد به معنى توبه و بازگشت به اطاعت فرمان خدا آمده است . راغب در كتاب مفردات از بعضى نقل مىكند : « كه نامگذارى » قوم يهود « به اين نام ، بخاطر همين سخنى است كه با خدا داشتند و در واقع اين نام يك نوع مدح و ستايش از آنها بوده و زنده كننده خاطره بازگشت آنها به سوى خدا ، سپس معنى اصلى فراموش شده و به عنوان نامى روى اين قوم و ملت باقى مانده است » . ولى با توجه به اينكه بعضى ديگر از لغويين معنى آن را هر گونه بازگشت از شر به خير و يا از خير به شر ذكر كرده‌اند ، مىتوان گفت اين كلمه چندان متضمن مدح نيست بلكه ممكن است حكايت از نوسان روحى و ناپايدارى اخلاقى اين جمعيت كند . بعضى ديگر از مفسران گفته‌اند علت نامگذارى اين قوم به « يهود » ارتباطى با اين سخن ندارد بلكه در اصل از ماده « يهوذا » كه نام يكى از فرزندان يعقوب است گرفته شده و سپس ذال تبديل به دال گرديده و يهودا شده و منسوب به آن يهودى مىباشد ( 2 ) . سرانجام خداوند دعاى موسى ع را به اجابت مىرساند و توبه او را

--> ( 1 ) تفسير المنار جلد 9 صفحه 221 - او اين سخن را از ابن الاعرابى نقل مىكند . ( 2 ) تفسير ابو الفتوح جلد 5 صفحه 300 ذيل آيه مورد بحث .